درویان بلبرهورامان

وجه تسمیه اورامان(هورامان=هه ورامان) –
در خصوص کلمه «اورامان یا هورامان» از نظر لغت و ریشه یابی کلمات و سیرتاریخی و باستانی آن نظریه های متفاوتی بدست آمده است که به برخی ازآن ها در زیر اشاره می کنیم:
1- باتوجه به بلندی و مرتفع بودن این سرزمین «هوور ئامان» یعنی خیز برداشتن و بالا آمدن و ورم کردن و صعود کردن تلقی می شودکه به معنی از دل زمین بیرون آمدن و سرپا ایستادن می باشد.
2- چون که اورامان منطقه ای کوهستانی وسردسیر بوده و پوشش ابری و باران زایی آن فراوان بوده کلمات (هه ور=ابر/ ئامان =آمده) آمدن ابر در آسمان و نمادبارندگی فراوان تداعی این مطلب است.
3- اورامان از دو واژه ترکیبی (( اور به معنی خانه و مکان و مان یعنی امن و آرام بدست آمده است اورامان: سرزمین و مکان آرام و امن.
4- از واژه «ئورامه ن» که نام یکی ازآهنگ های قدیمی کرد در قبل از اسلام می باشد.
5- در فرهنگ لغت «برهان قاطع» اثرمحمدحسین خلف تبریزی آمده است که : اورامان از دو واژه ترکیبی ((ئوور به معنی قلعه مستحکم وسخت ودارای (حصاروبارو) و مان یعنی خانه ومسکن تشکیل شده است. اورامان: قلعه و سرزمین.
6-اورامان یا هاورامان به معنی مکان و پناهگاه و طلب و هاوار (فریاد) برای پناه شدن با وجود کوه های مرتفع و سنگلاخی بودن.
7-از کلمه «ئورومون» استخراج شده که شاعران پیشین اورامی همچون صیدی اورامی ازاین واژه بسیار استفاده کرده است.
8-اورامان از واژه «اورتن» گرفته شده که به معنی سرود های دینی زردشتیان و از لحن های موسیقی قدیمی است.
۹- هورآمان همان «خورآمان» است، مشرق و مطلع خورشید.
10- از کلمه «اهورئامان» به معنی مکان وجایگاه خدای زردشت(اهورامزدا) هور =اهورا (ایزد وخدای زردشت) مان =مکان وجایگاه
11-از «اورامن» استخراج شده که نام آهنگ اصیل و قدیمی ایرانیان درقبل ازاسلام و لحنی قدیمی از الحان موسیقی قدیمی ایران به شمارمی رفته است، که مطابق بابحر هزج مسدس بوده و فهلویات را بدان می خواندند.(فرهنگ فارسی اثردکترمحمد معین) ازنوع شعر فهلویات می توان به دوبیتی های باباطاهر همدانی در قرن 4هجری قمری اشاره کرد.
12- از «اورامن» به معنی خوانندگی به زبان پهلوی استخراج شده اورامنان : شعرهای پهلوی ومحلی ایرانیان (فرهنگ فارسی سعدی: اثر حامدربانی )
13-از «اورام» به معنای سرود و نیایش آیین زردشت که زردشتیان دربرابرآتش می خواندند.(فرهنگ دهخدا : اثرعلی اکبردهخدا)
همایون محمدنژاد